emlak

10. sınıf fizik konu anlatımı, Doğrusal ve Bağıl Hareket, Yörünge nedir, konum nedir, konu ile ilgili çözümlü örnekler, eğim, hız, ivme nedir, Düzgün Doğrusal Hareket, Hız – Zaman Grafiği, BAĞIL HAREKET lise 2 fizik konuları

Doğrusal ve Bağıl Hareket

Hareket Maddelerin zamanla yer değiştirmesine hareket denir. Fakat cisimlerin nereye göre yer değiştirdiği ve nereye göre hareket ettiği belirtilmelidir. Örneğin at üstünde giden bir yolcu ata göre yer değiştirmiyor fakat yerde duran sabit bir noktaya göre yer değiştiriyordur.

Yörünge nedir
Bir cismin hareketi sırasında izlediği yolun şekline yörünge denir. İzlenen yolun şekli doğrusal ise bu harekete doğrusal hareket denir. Daire ise dairesel hareket denir.

Konum nedir
Bir cismin seçilen bir başlangıç noktasına olan vektörel uzaklığına konum denir. Bir araç nasıl hareket ederse etsin en son durduğu noktadaki konumu o noktanın seçilen başlangıç noktasına olan vektörel uzaklığıdır. Bir araç dönüp dolaşıp ilk bulunduğu noktaya gelirse konumu sıfır olur.
Yer Değiştirme
Bir cismin iki konumu arasındaki vektörel uzaklıktır. Başka bir ifadeyle son konum (x2) ile ilk konum
(x1) arasındaki vektörel farktır ve son konumdan ilk konumun vektörel olarak çıkarılmasıyla bulunur. Bu işlem Dx = x2 – x1 şeklinde gösterilir.P noktasında duran bir aracın konumu + 1500 metredir. K de duranın konumu ise – 1000 metredir.


N noktasından L noktasına gelen bir araç
Dx = x2 – x1
Dx = – 500 – (+ 1000) = – 1500 m
(–) yönde 1500 metre yer değiştirmiştir.
Eğer ilk konum başlangıç noktası olursa konum ile yer değiştirme eşit olur.
Yatay bir yolda K noktasından harekete geçen araç L M N yolunu izleyerek N de duruyor. Bu araç KN noktaları arasında toplam 70 m yol almasına rağmen 50 m yer değiştirmiştir.Şekil incelenirse KN arasındaki vektörel uzaklık pisagor bağıntısından 50 m olur.
Eğim nedir
Hareket konusunun iyi anlaşılması için eğim kavramının iyi bilinmesi gerekir. Bir doğrunun yatayla yaptığı açının tanjantı o doğrunun eğimine eşittir.
Ayrıca eğim dikliğin bir ölçüsüdür. Diklik artıyorsa eğim artıyor diklik azalıyorsa eğim azalıyor diklik sabit ise eğim de sabittir.
Şekildeki gibi yatay doğruların eğimi sıfırdır.
Düşey doğruların eğimi tanımsızdır. Çünkü tana değerine göre bir sayının sıfıra oranı tanımsızdır.

Bir parabolün eğiminden bahsedilemez. Ancak parabole teğetler çizilerek teğetin eğimine bakılır. Şekildeki parabolün eğimi artıyordur.
Birim çemberdeki sinüs ve cosinüs değerlerin işaretinden faydalanılarak eğimin işareti bulunabilir.
Düşey eksene göre sağa yatık doğruların eğimi pozitif (+) sola yatık doğruların eğimi ise negatif (–) dir.
Hız nedir

Bir cismin birim zamandaki yer değiştirme miktarına hız denir. Hız v sembolü ile gösterilir ve vektörel bir büyüklüktür. Hız
şeklinde tanımlanır.
Hız birimi SI (MKS) birim sisteminde m/s dir. km/saat de hız birimi olarak kullanılabilir.
Hız vektörel büyüklük olduğundan hızın işareti hareketin yönünü gösterir. Hız (+) işaretli ise araç (+) seçilen yönde (–) işaretli ise (–) seçilen yönde gidiyordur.
[SIZE="4"]Ortalama Hız[/SIZE]

Doğrusal yörüngede hareket eden bir cismin toplam yer değiştirmesinin bu yer değiştirme süresine oranı ortalama hıza eşittir. Ortalama hız
şeklinde tanımlanır.
Ani Hız

Hareket eden bir cismin herhangi bir andaki hızına ani hız ya da anlık hız denir.
Konum-zaman grafiğindeki herhangi bir anda yörüngeye çizilen teğetin eğimine eşittir.
İvme nedir
Bir cismin birim zamandaki hız değişimine ivme denir. a sembolü ile gösterilir ve vektörel bir büyüklüktür. Cismin t1 anındaki hızı v1 t2 anındaki hızı v2 ise ivme;
şeklinde ifade edilir. Birimi m/s2 dir.
Hız değişimi yoksa yani cismin hızı zamanla değişmiyorsa ivme sıfırdır. İvmenin olması için mutlaka hızın değişmesi gerekir. Ayrıca ivme sabit ise hız her saniye ivme kadar artıyor ya da azalıyordur. İvme sıfır ise araç ya duruyordur ya da sabit hızla gidiyordur.
Doğrusal Hareket Çeşitleri

1. Düzgün Doğrusal Hareket
Doğrusal yolda hareket eden bir cisim eşit zaman aralıklarında eşit yer değiştirmelere sahipse bu harekete düzgün doğrusal hareket sahip olduğu hıza da sabit hız denir. Bu hareket tipinde hız sabittir. Dolayısıyla ivme sıfırdır.
Yukarıdaki grafikler pozitif yönde hareket eden araca ait grafiklerdir. v sabit hızı ile düzgün doğrusal hareket yapan cismin aldığı yol
X= v.t
bağıntısı ile bulunur.

2. Düzgün Değişen Doğrusal Hareket
Doğrusal bir yolda hareket eden aracın hızı düzgün değişiyorsa bu harekete düzgün değişen doğrusal hareket denir. Bu harekette ivme sabit olduğundan sabit ivmeli harekette denilir. İvmenin sabit olması aracın hızının her saniye ivme kadar artması ya da azalması demektir.
a. Düzgün Hızlanan Doğrusal Hareket
Bu hareket tipinde aracın hızı her saniye ivme kadar artıyordur. Pozitif yönde düzgün hızlanan araca ait grafikler aşağıdaki gibidir.
2. Düzgün Değişen Doğrusal Hareket
Doğrusal bir yolda hareket eden aracın hızı düzgün değişiyorsa bu harekete düzgün değişen doğrusal hareket denir. Bu harekette ivme sabit olduğundan sabit ivmeli harekette denilir. İvmenin sabit olması aracın hızının her saniye ivme kadar artması ya da azalması demektir.
a. Düzgün Hızlanan Doğrusal Hareket
Bu hareket tipinde aracın hızı her saniye ivme kadar artıyordur. Pozitif yönde düzgün hızlanan araca ait grafikler aşağıdaki gibidir.
Konum – Zaman Grafiği

 

* Konum–zaman grafiğinde eğim hızı verir. Eğimin değişimi nasılsa hızın değişimi de o şekilde olur. Ayrıca eğimin işareti hızın işaretini belirtir.

* Eğimin ve hızın işareti hareketin yönünü belirtir. Hızın işareti pozitif (+) ise araç (+) yönde negatif ise araç (–) yönde hareket ediyordur.

Hız – Zaman Grafiği

* Hız–zaman grafiğinin eğimi ivmeyi verir. Eğimin değişimi ve işareti ivmenin değişimini ve işaretini verir.
I. aralıkta eğim sabit ve işareti (+) olduğundan ivme sabit ve işareti (+) dır. Benzer yorumu diğer aralıklar için de söyleyebiliriz.
*
Grafik parçaları ile zaman ekseni arasında kalan alan yer değiştirmeyi verir.

* Zaman ekseni üzerinde kalan (+) alan pozitif yöndeki yer değiştirmeyi altında kalan (–) alan ise negatif yöndeki yer değiştirmeyi verir. Toplam yer değiştirme alanların cebirsel toplamından bulunur.
* Hızın işaret değiştirdiği yerde araç yön değiştiriyordur.

İvme – Zaman Grafiğiİvme-zaman grafiklerinin altında kalan alan hız değişimini verir. Toplam hız değişimi alanların cebirsel toplamından bulunur. Cismin ilk hızı v0 toplam hız değişimi Dv ise son hız vS = v0 + Dv eşitliğinden bulunur.

BAĞIL HAREKET fizik konusu anlatımı

Bir cisim sabit bir noktaya göre zamanla yer değiştiriyorsa bu cisim hareket ediyor demektir. Cismin hareketi sabit bir yere göre değilde başka hareketli bir cisme göre sorulursa durum değişir. Örneğin yan yana giden iki çocuk birbirlerine göre hareket etmezken yerde duran sabit bir noktaya göre hareket ediyorlardır. Otobüs içinde koltukta oturan bir yolcu otobüse göre hareket etmiyor fakat yere göre ya da başka hareketli bir cisme göre hareket ediyordur.
Buna göre iki cismin birbirlerine göre hareketine bağıl hareket hızlarına da bağıl hız denir.
Bağıl hızV bağıl = V cisim – V gözlemci bağıntısı ile bulunur.
vcisim : Cismin yere göre hızıdır.
vgözlemci : Gözlemcinin yere göre hızıdır.
Bir aracın yerdeki sabit noktaya göre hızına yere göre hız denir. Hız vektörel bir büyüklük olduğundan işlemler vektör kurallarına göre yapılacaktır. Yukarıdaki bağıntıya göre cismin hızı aynen alınıp gözlemcinin hızı ters çevrilerek vektörel olarak toplanır. Bileşke vektörün büyüklüğü bağıl hızın büyüklüğünü yönü ise bağıl hızın yönünü belirtir.
Tek Doğrultuda Bağıl Hız
Araçlar aynı doğrultuda hareket ediyorsa
a. Aynı yönde giden araçların birbirlerine göre bağıl hızlarının büyüklüğü iki aracın hızlarının farkına eşittir. Yön olarak aracın birine göre (+) ise diğerine göre (–) dir. Yani araçlardan biri diğerini pozitif kabul edilen yönde gittiğini görüyorsa diğeride onun negatif yönde gittiğini görür.
b. Zıt yönde giden araçların birbirlerine göre bağıl hızı hızlarının topl***** eşittir. Bundan dolayı karşılıklı gelen araçlar birbirinin yanından geçerken çok hızlı geçiyormuş gibi görünürler.
İki Boyutta Bağıl Hız
Doğuya doğru gitmekte olan K aracının sürücüsü kuzeye doğru giden L aracının gerçek hareket yönünü ve hızını göremez. K nin L yi gördüğü hız bağıl hızdır. Bağıl hız
ise vb = vcisim – vgözlemci
bağıntısından bulunur.

Örneğin her iki araç v hızı ile gidiyorsa K nin L ye göre hızı denildiğinde L gözlemci olur. Gözlenen K cisminin hızı aynen alınır gözlemcinin hızı ters çevrilerek vektörel olarak toplanır. Hızların şiddetleri eşit ve aralarındaki açı 90° olduğundan bağıl hız çıkar.
L nin K ye göre hızı ise
vb = vL – vK den L nin hızı aynen alınır K nin hızı ters çevrilerek toplanır. Hız vektörleri arasındaki açı 90° olduğundan bağıl hız olur.
Her iki araca göre bağıl hızlar eşit büyüklükte fakat zıt yönlüdür
Kaynak: www.englishpage.blogcu.com izni ile alınmıştır

YORUM KÖŞESİ

5 YORUM YORUM YAPILDI "10. sınıf fizik konu anlatımı, Doğrusal ve Bağıl Hareket, Yörünge nedir, konum nedir, konu ile ilgili çözümlü örnekler, eğim, hız, ivme nedir, Düzgün Doğrusal Hareket, Hız – Zaman Grafiği, BAĞIL HAREKET lise 2 fizik konuları"

  1. hacı dedi ki 21 Ekim 11 22:51 

    arada sorularda olsa ço..k daha iyi olurdu benceK

  2. x.***D dedi ki 10 Aralık 11 20:13 

    çok iyi hacc süpermiş daaaaaaaayyyyyyyyyyyyyııııııııııııı

  3. fizik maduru dedi ki 21 Aralık 11 15:14 

    renkli ve sorulu olaydı iyi olurdu :S

  4. Canan güneş dedi ki 25 Aralık 11 16:30 

    çok güzel tavsiye eerim herkese

  5. kanun dedi ki 04 Ocak 12 20:29 

    bu fizik edebiyat degilki örnek yok bisi yok haklımıyım arkadaslar ki bence evet…………






6 + = on