emlak

BİRLEŞİK FİİLLER – BİRLEŞİK EYLEMLER VE ÖZELLİKLERİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIM,türkce dersi konu anlatımları,edebiyat konu anlatımı

BİRLEŞİK FİİLLER – BİRLEŞİK EYLEMLER VE ÖZELLİKLERİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIM

 

İki eylemin belirli kurallara göre birleşmesi.

Hem anlam hem de biçim yönünden kalıplaşarak oluşurlar.

 

                        KURALLI BİRLEŞİK

Eylem+eylem

 

                                        YETERLİK (-ebil)

Cümleye “gücü yetme, başarma olasılık” anlamları katar.

            Örn:

                        Bu soruların hepsini çözebilir. (yeterlilik)

                        Ahmet bu akşam gelebilir/gelmeyebilir. (olasılık)

Olumsuzu: eylem+ –ama, -eme + zaman eki+kişi

            Örn:

                        Konuşabilir>konuş-amaz

                        Gelebilirim>gel-emem

                        Koşabildin>koş-amadın

 

                                        TEZLİK (-i, -ü,-ı, -u vermek)

Cümleye “çabukluk olma, önem vermeme vb” anlamlar katar.

            Örn:

                        Haberi duyunca gelivermiş (tezlik)

                        Bana şu mektubu okuyuver. (hemen oku)

                        Bir kez daha geliver, ne olacak? (önemsememe)

Olumsuzu: eylem+me+iver+zaman eki+kişi eki

                            Eylem+iver+me+zaman eki+kişi eki

            Örn:

                        Yazmayıverdin.

                        Atıvermedin.

 

                                        SÜRERLİK (-a, -e durmak, gelmek, kalmak)

            Örn:

                        Ardından bak-akal-dı

                        Siz git-edur-un , ben yetişirim

                        Bu gelenek nesilden nesile sür-egel-miş

Olumsuzu yoktur.

 

                                        YAKLAŞMA (-a,-e yazmak)

Cümleye “ az kalsın, neredeyse” anlamları katar.

            Örn:

                        Karşıdan karşıya geçerken öl-eyaz-dım.

                        Ayağım kayınca düş-eyaz-acaktım.

Olumsuzu yoktur.

                                       

                                        İSTEKLENME (-eceği/-esi gelmek)

Cümleye isteklenme, özlem anlam ayrıntıları katar.

            Örn:

                        İçesin geldi. (içmek istedim)

                        Göresim geldi. (görmek istedim)

 

                        YARDIMCI EYLEMLERLE KURULAN BİRLEŞİK EYLEMLER

Yardımcı eylemler: “etmek, olmak, kılmak, buyurmak”

Ad veya ad soylu sözcüklere getirilirler.

Yardım ettiği adda ses değişmesi olmazsa ayrı, olursa birleşik yazılır.

En çok kullanılanlar “etmek, olmak”

Birleşince bir anlam ve görevi ortalaşa yüklenen öğe olurlar.

            Örn:

                        Şu zavallıya /yardım edelim

                        Bugün neler hissettin.

                        Ne zaman şükredeceksin.

                        Kahrolursun.

                        Sizi bugün çok /merak ettik.

                        Kendine bakmazsan /hasta olursun

                        Adam bizlere de nazar kıldı.

 

Uyarı: “etmek, olmak” cümlede bazen tek başlarına yüklem görevini de üstlenebilirler.

            Örn:

                        Kendim /ettim, kendim /buldum.

                        İçeri girenler /oldu.

 

 

                        ANLAMCA KAYNAŞMIŞ BİRLEŞİK EYLEMLER

Birden çok sözcüğün birleşerek gerçek anlamından uzaklaşarak yeni bir anlamda kullanılması.

Bu eylemler, ya kendi sözcük anlamlarından sıyrılır, ya da “deyim” olurlar.

            Örn:

                        Şunları bir daha /gözden geçir.

                        Onun üçerine iki kişi /söz aldı.

                        Bugün hasta düştü, hiç de iyi görünmüyor.

 

Kaynak: www.odevkonusu.blogcu.com izni ile alınmıştır

YORUM KÖŞESİ

2 YORUM YORUM YAPILDI "BİRLEŞİK FİİLLER – BİRLEŞİK EYLEMLER VE ÖZELLİKLERİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIM,türkce dersi konu anlatımları,edebiyat konu anlatımı"

  1. mert dedi ki 24 Aralık 11 12:07 

    benkonuanlatımdemıstım

  2. süperr dedi ki 22 Mart 14 15:50 

    çoooooook güzel bir site tavsiye ederim…