emlak

SIFAT TAMLAMALARI – ÖNAD TAMLAMALARI İLE İLGİLİ KONU ANLATIM,türkce dersi konu anlatımları

SIFAT TAMLAMALARI – ÖNAD TAMLAMALARI İLE İLGİLİ KONU ANLATIM

 

Önad + ad =önad tamlaması.

Önadla ad birlikte cümlede kullanılmışsa sıfat tamlaması olur. Cümlede yalnızca önad varsa tamlama yok demektir.

            Örn:

                        Güzel (önad)

                        Güzel çiçek (önad tamlaması)

 

            GÖREV VE ANLAM BAKIMINDAN ÖNADLAR

            1.NİTELEME:

Adın niteliği (renk, koku, biçim…) gösteren

Adları kalıcı özelliklerini gösterir.

            Örn:

                        Yeşil yaprak (yeşillik yaprağın kalıcı özelliği)

NASIL sorusunun yanıtıdır.

Kısaca adın nasıl olduğunu söylerler.

            Örn:

                        Açık pencere, geniş tarla, yeni ev, uzun el…

 

            2.BELİRTME:

Adı çeşitli yönlerden belirtirler.

Adları sayı, soru, işaret yoluyla, kesin olmayacak biçimlerde belirten önadlardır.

Adların geçici özellikleri, sonradan adlara takılan, anlık özelliklerdir.

            Örn:

                        Bu mahalleye üç gün önce taşındık.(uçaklaşınca şu mahalle, yarın dört gün önce)

                        İŞARET:

Adları yerlerini göstermek için kullanılır.

Varlıkları işaret yoluyla belirten.

Çoğul ekleri yoktur.

            Örn:

                        Bu, şu, o, öteki, beriki vb ev

                        “Bunlar ev” biçiminde kullanılırsa işaret adılı olurlar.

 

Uyarı: “bu, şu, o” yalın halde bir ismi gösterirlerse gösterme önadı olur.

                       Örn:

                                       Bu ev, şu oda, o yer…

 

                        SAYI:

Adları sayı yönünden belirten

Adın sayıyla ilgili türlü yönlerini (sayısını, ölçüsünü, sırasını, parçasını) veren

            Örn:

                        Yirmi öğrenci (asıl sayı)

                        Yirminci öğrenci (sıra sayı)

                        Yirmişer öğrenci (üleştirme sayı)

                        Yarım öğrenci, çeyrek öğrenci, yüzde yirmi kar (kesir sayı)

                        İkiz kardeş, üçüz bebek (topluluk)

 

                        BELGİSİZ:

Adları kesinlik kazandırmaksızın belirten

Adları tam olarak değil de aşağı yukarı belirten, belli belirsiz belirten.

Bazı, her, bir, herhangi, bütün, çok…

Uyarı: “bir” önadı cümledeki kullanımına göre hem sayı, hem belgisiz önad olabilir; eğer adın bir tane olduğu belirtildiyse sayı sıfatıdır, eğer herhangi bir anlamına geliyorsa belgisiz sıfattır.

            Örn:

                        Bir çiçekle yaz olmaz (tek çiçek)

                        Bir gün ölebiliriz. (herhangi bir gün)

 

                        SORU:

Addan önce gelerek o adı soru yönünden belirtir.

Özelliğini öğrenmek için ada sorulan soru

Nasıl, hangi, kaç, kaçar, ne…

            Örn:

                        Bu, nasıl insan böyle?

                        Hangi öğrenciyi buluruz?

                        Oraya ne gün gideceğiz.

 

Uyarı: Sıfatlarda önce belirtme sıfatı, sonra niteleme sıfatı kullanılır.

            Örn:

                        O küçük ev

                        Önündeki dikenli yol

                       

Uyarı: Ortaçlar belirtme sıfatlarından önce yazılır.

            Örn:

                        Bize bakan üç kişi

                        Yarın gelecek bir mektup

Uyarı: Sıfat tek başına kullanılırsa ADLAŞMIŞ SIFAT olur.

            Örn:

                        Yaşlılar duygusal olur.

                        Uzunu arka sıraya geçsin.

 

Uyarı: “Kİ”, üç görevde kullanılır:

Adların yerini tutarsa adıl (zamir) görevinde

                        Örn:

                                       Sizinki daha güzel bir tasarıydı.

Adların önüne gelerek özelliklerini verirse sıfat (önad) görevinde:

                        Örn:

                                       Bahçedeki ağaç çiçek açmış.

Cümleleri bağlıyorsa bağlaç görevinde:

                        Örn:

                                       Buraya kadar geldi ki illa bizi görecek.

 

 

UNVAN (SAN) ÖNADLARI

Kişi adlarına takılan saygı ve tanıtma sözcükleridir.

            Örn:

                        Bay Utku, Bayan Gül, Doktor Muzaffer…

                        Ahmet Efendi, Mithat Dayı, Osman Paşa…

                        Sultan Murat, Oğuz Han, Osman Gazi…
Kaynak: http://www.odevkonusu.blogcu.com izni ile alınmıştır

,

YORUM KÖŞESİ






× 6 = otuz altı